آزمایش Hb A1C یا قند دراز مدت یک آزمایش خون معمول است که برای تشخیص دیابت نوع 2 ، نوع 1 وپس از آن برای ارزیابی درمان و مدیریت دیابت بکار می رود نام های دیگر آن : هموگلوبین گلیکات ، هموگلبوبین گلیکوزیلد ، همو گلوبین A1C شناخته می شود .
این آنالیت منعکس کننده گلوکز میانگین طی 2 تا 3 ماه گذشته در خون بیمار بوده و میزان آن با عوارض دیابت بر عروق کوچک و تا حد کمتری عروق بزرگ همبستگی مستقیم دارد . لذا در قدر درصد هموگلوبین قندی شده بیشتر باشد نشان دهنده عدم یا ضعف کنترل میزان قند خون بیمار در دو یا سه ماه گذشته می باشد .
مقدمه :
HbA1C محصول واکنش غیر آنزیمی قندی شدن (Glycation) اسد آمینه والین انتهای زنجیره های بتای ملکول هموگلوبین می باشد .که این واکنش باعث می شود هموگلوبین قندی پایدار شده بطوریکه هر قدر غلظت گلوکز و مدت زمان مواجهه آن با هموگلوبین بیشتر باشد درصد بالاتری از هموگلوبین قندی می شود که تا پایان عمر گلبولهای قرمز درآن باقی می مانند .
هموگلوبین قند شده می تواند شاخصی از میزان قندی بودن سایر پروتئینها باشد چون هموگلوبین تنها پروتئین بدن نیست که قندی می شود بلکه این فرآیند تقریباً برای تمام مولکولهای پروتئینی داخل  وخارج سلولی رخ می دهد .
بدیهی است چنانچه این تغییرات بیش از حد باشد می تواند در بسیاری از پروتئینها تغییرات در عملکرد و خواص آنتی ژنتیک ایجاد نموده و بخش اعظم عوارض دیابت را ناشی از این پدیده می دانند که از این میان عوارض قلبی – عروقی ، نورولوژیک و ایمنولوژیک از اهمیت زیادی برخورداراست .

تفاوت بین HbA1C و گلوکز خونی که با دستگاه سنجش گلوکز خون اندازه گیری می شود چیست ؟
دستگاه سنجش گلوکز خون فقط سطح گلوکز خون شما در زمان انجام آزمایش را نشان می دهد .
گلوکز خون را می توان در زمانهای مختلف اندازه گیری کرد .معمولاً در صبح بصورت ناشتا گلوکز خون را اندازه گیری می کنند که به آن گلوکز ناشتا می گویند . گلوکز 2 ساعته بعد از وعده غذائی که نشان می دهد که بدن شما چقدر خوب می تواند از انرژی گرفته شده از غذا استفاده کند . ولی HbA1C  نشان دهنده میانگین کنترل گلوکز خون شما در 3-2 ماه گذشته است .
*** به بیماران دیابتی توصیه می شود که در سال 3 تا 4 بار آزمایش Hb A1C را انجام داده و سپس با پزشک خود درباره روند درمان مشورت نمایند .
در افراد غیردیابتی مقدار HbA1Cکه با گلوکز ترکیب شده است کمتر از 6% می باشد در افراد مبتلا به دیابت این درصد براساس نحوه کنترل دیابت و قند خون متفاوت است .
HbA1C کمتر از 7% بیانگر کنترل دیابت و قند خون می باشد و مقادیر بالای 8% نشان می دهد که بیمار باید در روش درمان دیابت خود تجدید نظر کند.بنابراین این هدف از درمان موفق دیابت رساندن مقدار HbA1C به کمتر از 7% می باشد .
از آنجایی که روشهای اندازه گیری HbA1C در آزمایشگاههای مختلف متفاوت است ، نتایج این آزمایش نیز متفاوت خواهد بود به عنوان مثال در یک آزمایشگاه ممکن است نتیجه 6% به عنوان نتیجه طبیعی و در دیگری به عنوان قند خون بالا تلقی گردد .
*** آزمایش HbA1C به هیچ عنوان جایگزین آزمایشهای قند خون نمی شود و نمی توان آن را مبنا اضافه یا کم کردن مقدار تزریق روزانه انسولین قرارداد درواقع جهت کنترل موثر دیابت ، انجام مرتب آزمایش قند خون ونیز آزمایش HbA1C هر 3-2 ماه یکبار ، به یک اندازه از اهمیت برخوردار هستند .

نقاط قوت و ضعف HbA1C برای تشخیص دیابت

در منابع گوناگون مزایای زیادی و معایب قابل توجه ای برای استفاده از HbA1Cدر تشخیص بیماری دیابت ملیتوس ذکر می گردد که از میان مزایا می توان به موارد زیر اشاره داشت .
- عدم نیاز به ناشتا بودن بیمار
- پایداری بیشتر Hb A1C  در نمونه نسبت به گلوکز
- پایین بودن ضریب تغییرات Hb A1C  در هر فرد و نیز بین افراد (پایداری زیست شناختی )
- همبستگی مستقیم قابل قبول تر بین غلظت Hb A1C  و عوارض هیپرگلیسمی

اما در مورد هشدارها میتوان به موارد ذیل اشاره داشت :
برخی از هموگلوبینوپاتی های غیر طبیعی می توانند در روشهای اندازه گیری Hb A1C تداخل ایجاد نمایند .مثلاً هو گلوبینوپاتی های E,F,C,S می توانند در برخی از روشهای سنجش اشکال ایجاد کند .
هر علتی که باعث تغییر در طول عمر گلبول قرمز شود ، نتایج کاذب ایجاد می کند مانند آنمی های هولیتیک ، مالاریای مزمن ، از دست دادن شدید خون یا انتقال خون و خارج کردن طحال در این موارد سابقه بیمار بسیار کمک کننده است .
افزایش Hb A1C  با بالا رفتن سن که به نظر می رسد بقه عواملی غیر از متابولیسم گلوکز مرتبط است .در سالخوردگان می توان نتایج بالا را با سایر روش ها تائید کرد .
برای تشخیص دیابت بارداری به دلیل تغییرات Turnover گلبولهای قرمز ، نمی توان از Hb A1C استفاده کرد .
افرادی که ترکیبات ویتامینی مانند E,C دریافت می کنند و بیماران با کلسترول بالا ونیز بیماری های کبدی و کلیوی مقادیر غیر طبیعی از Hb A1C را دارند .

***** بعضی از شرایط می تواند باعث افزایش سطح Hb A1C شود ، اما گاهی تغییری در میزان آن ایجاد نمی شود . این شرایط سندرم کوشینگ ، منو کروموسیتوم ، تخمدان پلی کیستیک می باشد.
درمان با داروهای کورتیکواستروئیدی باعث افزایش میزان Hb A1C می شود .

شرایط مورنیاز تست :
برای انجام این آزمایش لازم نیست ناشتا باشید این آزمایش می تواند هر زمانی در طول روز انجام شود نمونه مورد نیاز برای این تست به آزمایش خون دارای ضد انعقاد EDTA می باشد . ( مقاله مرتبط : آشنایی با انواع آزمایش خون )

رنج نرمال Hb A1C
درصد Hb A1C قند ناشتای احتمالی بیمار
5 5mmol/lit) 97mgr/dlit)
6 7mmol/lit)126mgr/dlit)
7 8.5mmol/lit)154mgr/dlit)
8 10.2mmol/lit)183mgr/dlit)
9 11.8mmol/lit)212mgr/dlit)
10 13.3mmol/lit)240mgr/dlit)
11 14.9mmol/lit)269mgr/dlit)

داروهای دیابت : متفورمین ، لیراگلوتاید ، سیتاگلیپتین ، گلی بنکلامید ، انسولین گلارژین ، انسولین رگولار

گردآوری : واحد آزمایشگاه درمانگاه آستان قدس رضوی
 
تاریخ : 1396/4/13 سه شنبه
تعداد بازديد: -

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
تعداد بازديد اين صفحه: 730